Alla Daali- Laawol Peewal #1
Assalaam ‘alaykum. Men salminii on e innde Alla Jooma Ɓuttu, on faandiiɗo yo mo kala ar e faamude jaɓa laawol makko feewungol ngol, ɓuttu wonana ontigi ko lannataa. Meɗen weltani Alla ko o newnanii men sifanagol on ndee yewtere wi’eteende “Laawol Peewal Ngol”
Ko men wi’ani nde Laawol Peewal ko fii men eɓɓu jangude taskoo defte annabaaɓe ɓen no andiren ko woni firo ngol laawol peewal ngol Alla sincani banii Aadama, ɗun ko no heɓiren peewal e juuɗe Alla.
Hara ko e laawol feewungol ngol wonɗon e mun, kaa ko ɓoylingol ngol? Hino windii ka Linjiila: “Weelaaɓe ɗonɗaa peewal ɓen malii, ko fii ɓe harnoyte.” (Matta 5:6). No gasa no woodi wi’ooɓe: “Min miɗo andi ngol laawol feewungol. Haaju an alaa e taskagol ka defte annabaaɓe aramɓe ɓen. Koo ko mi andi no yonanimmi.” Awa, si tawii ko ɗun woni miijo mon, heɗee ɗoo ko oo annabaabjo Alla maaketeeɗo Sulaymaana maaki: “No woodi laawol ngol neɗɗo miijotoo ko moƴƴol, hara ko ka mayde ngol sakkitorta.” (Deftere Tindi 14:12)
Ka deftere Zabuura, annabi Daawuda oo wonɗo baaba annabi Sulaymaana, no sifii e laabiiji buy, tippude e muuye Alla, no hattonjinirɗen peewal. O maaki: “Feewuɗdo gooto alaa, hay e gooto non; fow selii e laawol feewungol ngol, fow wontidii bomɓe. Gooto alaa huuwude ko moƴƴi, hay gooto non.” (Zabuura 14:1-3) Ko ɗun addi annabi Daawuda waɗugol ndee tornde ɗoo ka Zabuura: “Yaa an Joomiraaɗo, hollan ɗate maa ɗen, jannan laawi maa ɗin, ɗowan e nder goonga maa on, faaminaa mi.” (Zabuura 25:4).
Ko haqiiqa, si Alla Joomiraaɗo men on ardaaki en rewrude e daalol makko ngol, hay e huunde en waawataa andude ka laawol makko. Hara hiɗen wa’i wa paykun majjukun e nder saare njande wano Konaakiri, maa wa baalii majjungii e buruure. Daaluyee Alla on non no holli en Alla no yiɗi “yo yimɓe ɓen fow dande e yo ɓe ar e andude goonga on.” (Timotee1 2:4). Alaa ko ɓuri hittande neɗɗo wa jogagol pellital ko e nder laawol feewungol, ngol Alla sinci ngol, o woni e mun.
Ndaaren defte annabaaɓe ɓen fow gila ka ɗe fuɗɗii haa ka ɗe lanni. Daaluyee
Alla on no mari fuɗɗoode, himo mari lannoode. En taskoto woni taarikaaji wonɗi ɗin ka daaluyee, immoren ka Alla tigi fuɗii en feeɲande ɗon ɓay ko ɗon woni e haqiiqa ka huunde kala fuɗii.
En jangay piiji buy hittuɗi yewtuɗi en fii Alla e fii annabaaɓe ɓen. En nanay ka annabaaɓe buy windi defte. Kono nulɗo ɓee on ko goto; on-le ko Alla. Taarikaaji buy no windaa ka defte annabaaɓe ɓen, kono ko nulal gootal woni ko ɓe yottini. Ɗun-le ko oo kibaru moƴƴo andinoowo en no Alla yeɗiri en peewal.
Men torike on heɗagol moƴƴa ndee yewtere “Laawol Peewal”. Fulɓe no wi’a: “Mo daɓɓii heɓay.” Alla tigi non no fodi en: “Kala non on ɗaɓɓuɗo lan e embere ɓernde makko fow, mi hollitoto e makko.” (Yaɲɲande Sariaaji ɗin ka Tawreeta 4:29; Yeremiiiya 29:13)
Ɗii yewtereeji “Laawol Peewal” ko waɗiraa ko ɓeydangol en gandal e faamu telenma Alla e daaluyee makko on. Ko Alla tagani aaden? E hara ko honto Seytaane iwi? Hiɗon andi no junuubu naatiri e nder oo aduna labanooɗo mo Alla tagi? Hara on jangii taariika Annabi Nuuhu on e fii waamere nden? Hara hiɗon humpitii moƴƴa ko annabaaɓe ɓen waajii kon? Hiɗon andi ko waɗi yo annabi Ibraahiima noddire “giɗo Alla”? On jentike kadi taariika annabi Yuusufu on? Tawu si on waaway sifanaade weldiiɓe mon, maa ɓiɓɓe mon ɓen ɗee nule annabaaɓe ɓen? Maaɗun, ko honnno neɗɗo yeɗirtee peewal ka Alla? Hara hiɗon jogii pellital junuubaaji mo’on ɗin yaafaama?
Si hawri hiɗon faalaa humpitaade no Alla tigi jaaɓori ɗee lande maa goɗɗe e sugu majje, hiɗon toraa heɗagol yontere kala ndee yewtere “Laawol Peewal” ko fii ko ka daaluyee Alla woni ko nde sutaa. Ka haqiiqa, daaluyee Alla on ko lugguɗo e fotuɗo e tiiɗuɗo. Daaluyee Alla on suuɗaa en hay e huunde ɓay ko no neɗɗo wa’i tigi o sifori fii makko. Daaluyee on no holli: “Alaa ko tagaa ko o yi’ataa, fow no wallinaa, waɗaa e kene yeeso on mo hunoytoɗen.” (Yahudiyankeeɓe 4:13)
Alla daalii! Ko ɗun woni ko ɓuri e hittude. Ko Jom Ɓural on woni ko daali! Ko neɗɗo non o daalani! Ɗun ko enen nguu jamaanu. Ɗun ɗoo ko kibaaru moƴƴo nii. E piide e misal, sii on hendike ɓatakuru iwrundu ka persidan on, on jangay ndu, kaa on jangataa? Tawa-le daaluyee Alla on no ɓuri ɗin fota e hittude.
Hara ko honno Alla daaliraani banii Aadama? Linjiila on no jaabori nii: “Alla yewtiriino maamiraɓe men ɓen tippude e annabaaɓe ɓen.” (Yahudiyankeeɓe 1:1) Ɓaawo ɗoo nun, ko yimɓe woni ko o suɓii, ko yottina winda daalol makko ngol. Alla no waawunoo windannde hoore makko on daalauyee, maa o imminaa malaa’ikaaɓe ko windano mo. Kono, o warraali non. Ko yimɓe o suɓii ko windana mo. Ɓen-le ko annabaaɓe ɓen; hiɓe wa’i wa wallifantooɓe lamɓe. Ko ko ɓe haani windude kon, Alla waɗi e hakkilaaji maɓɓe. Ko ɗun si Linjiila on no wi’i: “Ko fii kiitol ardaali e faale aaden haa han; kono yimɓe haali e iwde e Alla, hiɓe memminiraa Ruuhu-Laaɓuɗo on.” (Petruusu 2 1:21).
Siɓɓe e yiɓɓe maanditee: Alla daali. Himo faalaa on yewtude. Kala non ɗin daaluyeeji ɗi Alla daalirnoo tippude e annabaaɓe ɓen e ɗeya ɲalaaɗe feƴƴuɗe, andee ɗun ko ko hitti e meɗen enen nguu jamaanu handewu. No gasa hino woodi fahin wi’ooɓe: “Min, mi faalaaka andude kon ko annabaaɓe adiiɓe ɓen windi. Maakuuji mabɓɓe hittaa e an hande. Annabaajo kala no yottinde nulal mun, o lanna, o yaha. Hikkiiɗo e makko on warra non, kanko kadi no o lanniri, o yaha. Ko wa non non.” Ko ɗun e wi’e maɓɓe nguu jamaanu fewndiingu haajaaka e humpitagol ko annabaaɓe adiiɓe ɓen nelaa kon yo yottin. Hara onon kadi ko ngon miijo marɗon? Ɗii miijooji ko liddondirɗi e ko Alla daalani en kon ka deftere makko. Heɗoɗen daaluyeeeji makko ɗin ka Linjiila. “Ka haqiiqa mi andinii on, haa kammu ngun e leydi ndin lanna ko hay ciifun e toɓɓere iwataa e nder bindol sariiya on haa fow timma. Kala non bonnuɗo gootel e ɓurngel fanɗude e yamirooje ɗen, janni kadi yimɓe ɓen warrugol wano non, o noddetee ɓurɗo fanɗude e laamateeri kammu ngun!” (Matta 5:18, 19). No windii kadi ka deftere: ko fii ɓandu kala neɗɗo no wa’i wa huɗo, darja makko on fow kadi no wa’i wa piindi kon huɗo. Huɗo kon no yooriri, piindi ndin no saamude, kono daaluyee Joomiraaaɗo on ko luttayngol haa poomaa!” (Petruusu 1 1:24, 25) “Kala bindol ko ka Alla iwri e hingol hitti kadi janneede fii fellintingol yimɓe ɓen, e wurtugol ɓe e ne’ugol ɓe e nder peewal, fii jannugol, wurta ne’a yimɓe ɓen e nder peewal!” (Timotee 2 3:16)
Ka haqiiqa, kala ko windii ka Daaluyee Alla no hitti fota. Ɗun ko windiraa ko yo jamaanu kala aru e andude laawol kisiyeewol Alla ngol. Hara hiɗon andi ko annabaaɓe Alla ɓen windi kon? Alla no faalaa yo en jangu, faamen daalol makko ngol, heɓen gomɗinal! No windii ka Linjiila: “Meɗen jogii kongol kiitol ngol, ko ngol ɓuri tabitude, ko huuwirton moƴƴa e mun e wattangol yiili e maggol. Ngol wa’i wa lampu jalɓuɗo wonɗo e nder nokkuure niɓɓitunde.” (Petruusu 2 1:19)
Laabi buy hiɗen nana yimɓe no koyfita defte annabaaɓe adiiɓe ɓen hara hiɓe wi’a: “Hay e gooto waawataa gomɗinde kon ko ɓe windi. Ellaaji no heewi e mun. Piiji buy waylaama e nder mun…” Kono-le kala on koyfintinirɗo wano non ɗen defte, haray hinaa gooto ko wonaa Alla o koyfiti. Woofoonde gasataa ɓuɓondirde e hayre, kaa? Daaluyee Alla on no wa’i wa nden hayre, aaden on ko woofoonde nden! Alla ko mawɗo, o ronkataa dandude dallol makko poomayankewol ngol! Ko ɗun tigi woni ko Alla daali ka Linjiila e oo aaya ɗoo: “Kammu ngun e leydi ndin no mari kattuɗi, kono min, konguɗi an ɗin alaa kattuɗi!” (Matta 24:35)
Kala non daaluyee wonɗo ka defte, ko enen banii-Aadama woni ko daalanaa. Alaa ko ɓuri daalol Alla ngol e hittude. Hingol wa’ita wa maaro e teewu. Fow no fotti maaro e teewu no weli no moƴƴani ɓandu. Kono mo ɲaamaali wawataa yi’ude nafa e mun. Bee tun si ootigi neeminor ɗun ko ko mi handi e mun. Ko wano non kadi, mi handiri e heɗagol daalol Alla ngol ko fii ko kangol woni neema wonkiiji men ɗin. Ko ɗun windii ka deftere. Alla daali: “Neɗɗo hinaa mburu tun wuurirta kono ko kala konguɗi iwruɗi ka Alla.” (Matta 4:4) Kono “ko weelaaɓe ɗonɗaa peewal ɓen tun harnoytee.” (Matta 5:6) Ko on weelaaɓe daalol Alla ngol, kaa hinaa? Ko ngol neema weluɗo haa feƴƴitii. Hinaa non neema wurnayɗo ɓalli mon ɗin tun, kono ko o neema wurnoowo kadi ɓerɗe mon e wonkiiji mo’on ɗin!
Ko onon yo hulooɓe Alla wattani yiila e ko o daali kon, wakkilee heɗagol ɗii yetereeji Laawol Peewal, ɗun on waaway yaɲɲude faamu mon e fee ko Alla daali kon tippude e annabaaɓe ɓe o neli ɓen gila ko neeɓi fii no yeɗiraɗon peewal ka makko. Alla lannii daalude. Ko enen non woni ko o daalani. Alla no yiɗi en, himo faalaa kadi yo en jento daaluyee makko on fii no o laɓɓinira en takko makko.
Ado yo en seedu, meɗen faalaa on fensitande huunde wootere. E nder yewtereeji amen ɗin, men ukkitataa hay e huunde ko wonaa ko iwi e daaluyee Alla mo annabaaɓe makko ɓen feeɲini on. Menen tigi, ɓee womɓe on e yewtude, hay huunde men andaa ko wonaa ko daaluyee Alla on andini men. Koo ko annabi Yaayaa hiitinoo ka Linjiila, pellet ko goonga: “Neɗɗo ko waawi hendaade ko ko o okkaa kon ka kammu.” (Yuuhanna 3:27) Ko ɗun waɗi men maraa cuucal yewtugol hay e fus si wonaa ko iwi kon ka daaluyee Alla, ɗun non ko oo mo o longini annabaaɓe makko ɓen. Ko ɗun kadi haɗi yo men fawu hoolaare e gandal, woni ngal amen maa ngal goɗɗo goo. Awa ko daaluyee Alla on pet men hoolori. Ka yewtereeji amen ko ko Alla daali rewrude e annabaaɓe makko ɓen kon, men faalaa on hollude.
Hara hiɗon andi ko Alla daali kon ka defte annabaaɓe ɓen? Hara hiɗon tawaa e ɗonɗaaɓe weelaa daaluyee Alla on? Alla ko tippude e daaluyee makko on o holliri mangu makko ngun e peewal makko ngal e giggol makko ngol e haajannde makko nden. Men faalaa taskoɗen en fow e nder ngol laawol peewal haa nanen ko Alla daali kon. Ɓay Linjiila on no wi’i: “E hin-le ko adanoo windeede kon fow wonanii en jannde fii tippude e yondinaare nden e yarluyee mo bindi ɗin yeɗata on, en heɓiroya tama’u.” (Roomu 15:4) En fow, hiɗen haani fellitude ndee huunde ɗoo: Alla daalii, himo faalaa yo mo kala heɗoo, wuura–gila paykun e mawɗo, gorko e debbo, alɗuɗo e miskiino fow. Alla no yamirii fow heɗagol: “Udditee noppi mon ɗin aron e an. Heɗee daaluyee an on, ɗun wonkiiji mon ɗin daɗay.” (Isaaya 55:3)
Musiɓɓe heɗiiɓe, men weltike ko jentiɗon men kon. Si Alla jaɓii, ka yewtere ɗimmere, men sifanto on ko Alla faalaa andinde en fii makko.
Yo Alla barkin on, kanko Alla yo darja wonan mo haa poomaa. Hita en yejjitu fodaari wondi ndin ka daaluyee makko: “Heɗee, udditee noppi mon ɗin, aron e an, heɗee daaluyee an on, ɗun wonkiiji mon ɗin daɗay!” (Isaaya 55:3) Aamiina.